Na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego odbyła się konferencja naukowa pt. „Likwidacja szkody komunikacyjnej – Prawo – Technika – Praktyka”. Patronat honorowy nad wydarzeniem objął Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. IWS podczas konferencji reprezentował dr Witold Borysiak z Sekcji Prawa i Procesu Cywilnego.

Celem konferencji było przedstawienie problemu naprawienia szkody komunikacyjnej w sposób interdyscyplinarny, umożliwiając dyskusję między specjalistami z dziedziny prawa oraz z dziedziny transportu drogowego, w tym z udziałem biegłych sądowych. Stąd też dwa z czterech paneli konferencji miały charakter ściśle prawny, a dwa techniczny.

Przedstawiciel Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości dr Witold Borysiak, podczas panelu dyskusyjnego o naprawieniu szkody komunikacyjnej, zaprezentował referat pt. „Węzłowe problemy tzw. restytucji pieniężnej w polskim prawie cywilnym”. Referent przedstawił m.in. wyniki prowadzonych w Instytucie badań dotyczących naprawienia szkody na mieniu wynikającej z wypadków komunikacyjnych w orzecznictwie sądów powszechnych.

Doktor Borysiak wskazał, że od końca lat 80. XX wieku w sprawach dotyczących wypadków komunikacyjnych ugruntowała się praktyka orzecznicza zasądzania na rzecz poszkodowanych odszkodowania w równowartości wysokości kosztów potrzebnych do przywrócenia stanu poprzedniego. Przypadki te określane są jako tzw. restytucja pieniężna, a wysokość szkody obliczana jest w takich przypadkach tzw. metodą kosztorysową.

Prelegent przedstawił źródła współczesnej dyskusji związanej z restytucją pieniężną, jak również związane z nią problemy praktyczne, które doprowadziły w ostatnich latach do rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Zaprezentował również rozwiązania przyjęte w prawie niemieckim, podkreślając, że tam odszkodowanie pieniężne jest ograniczane na różne sposoby, zarówno przez przepisy prawa, jak i orzecznictwo. Zauważył, że z racji przyjęcia od wielu lat w polskiej praktyce naprawienia szkody wynikającej z wypadków komunikacyjnych instytucji restytucji pieniężnej należałoby nadać jej de lege ferenda podstawę normatywną. Ewentualny przepis powinien umożliwiać wyeliminowanie nadużyć tej instytucji, które dostrzegalne są w polskim orzecznictwie oraz krytykowane w doktrynie. Borysiak uznał, że kryteria ograniczające dopuszczalność restytucji naturalnej określone w art. 363 par. 1 Kodeksu cywilnego powinny mieć wpływ także na możliwość żądania restytucji pieniężnej. Jeżeli więc restytucja naturalna jest niemożliwa lub nadmiernie utrudniona, nie powinna również istnieć możliwość żądania restytucji pieniężnej. Wyłączone powinno być też dochodzenie w ramach odszkodowania obliczonego metodą kosztorysową podatku VAT, jeżeli nie został on rzeczywiście poniesiony.

W toku licznych pytań z sali oraz ożywionej dyskusji dostrzeżono zalety oraz wady restytucji pieniężnej (jako metody naprawienia szkody) i metody kosztorysowej (jako sposobu obliczenia wysokości odszkodowania), a także praktyczne problemy związane z ich stosowaniem. Zwracano zwłaszcza uwagę na różnice w kwotach wyliczanych za pomocą metody dyferencyjnej oraz metody kosztorysowej w praktyce działalności biegłych sądowych.

Konferencja pt. „Likwidacja szkody komunikacyjnej – Prawo – Technika – Praktyka” odbyła się 11 grudnia 2025 r. w Auli Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Organizatorami wydarzenia były Automobilklub Polski, Eksperckie Centrum Motoryzacji oraz Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Konferencję patronatem honorowym objęli m.in. Ministerstwo Sprawiedliwości, Rzecznik Praw Obywatelskich, Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie oraz Instytut Wymiaru Sprawiedliwości.