PRAWO W DZIAŁANIU 59/9

Izabela Jankowska-Prochot

Zwalczanie procederu rytualnego okaleczania damskich narządów płciowych (Female Genital Mutilation) w polskim prawie karnym. Zarys problemu

Prawo w Działaniu 2024, tom 59

https://doi.org/10.32041/pwd.5909

Streszczenie

Nowelizacją z 13.01.2023 r. dodano do Kodeksu karnego przepisy, w których zostały stypizowane przestępstwa okaleczania żeńskich narządów płciowych (art. 156 § 1 pkt 3 k.k.) oraz nakłaniania i zmuszania innych osób do poddania się temu procederowi (art. 156a k.k.). Oba zostały skatalogowane w rozdziale XIX „Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu” jako modyfikowany typ przestępstwa ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Celem niniejszego opracowania jest charakterystyka i ocena wprowadzonej zmiany normatywnej.

1. Abdulcadir J., Irion O., Martinez de Tejada B., Female Genital Mutilation/Cutting type IV in Cambodia: A Case report, Clinical Case Reports 2015, nr 3(12).
2. Armstrong M.L., Caliendo C., Roberts A.E., Genital Piercings: What is Known and what People with Genital Piercings Tell Us, Urologic Nursing 2006, nr 26(3).
3. Armstrong M.L., Kelly L., Tattooing, Body Piercing and Branding are on the Rise: Perspectives for School Nurses, The Journal of School Nursing 2001, nr 17(1).
4. Atighetchi D., Islamic Bioethics: Problems and Perspectives, Roma 2007.
5. Augustyn M., „Obrzezanie kobiet”. Przestańmy używać tego określenia!, 21.09.2020 r., https://wyborcza.pl/7,162657,26324089,obrzezanie-kobiet-przestanmy-uzywac-tego-okreslenia.html.
6. Bałandynowicz A., System probacji – kary średniej mocy i środki wolności dozorowanej jako propozycja sprawiedliwego karania, Prokuratura i Prawo 2005, nr 5.
7. Banasik K., Female Genital Mutilation in Light of Polish Criminal Law, Progress in Health Sciences 2015, t. 5, nr 2.
8. Budyn-Kulik M., [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2024.
9. Chibber R., El-Saleh E., El Harm J., Female Circumcision: Obstetrical and Psychological Sequelae Continues Unabated in the 21^st Century, Journal of Maternal-Fetal and Neonatal Medicine 2011, t. 24, nr 6.
10. Dirie M.A, Lindmark G., The Risk of Medical Complications after Female Circumcision, East African Medical Journal 1992, t. 69, nr 9.
11. Dirie W., Miller C., Kwiat pustyni. Z namiotu nomadów do Nowego Jorku, Warszawa 2011.
12. Doucet M-H., Pallitto C., Groleau D., Understanding the Motivations of Health-care Providers in Performing Female Genital Mutilation: An Integrative Review of the Literature, Reproductive Health 2017, nr 14(46).
13. Drajewicz D., Karalność infibulacji, ekscyzji, klitoridektomii oraz innego trwałego i istotnego okaleczenia żeńskiego narządu płciowego, Prokuratura i Prawo 2023, nr 12.
14. Female Genital Cutting ritual surgical procedure, https://www.britannica.com/topic/female-genital-cutting.
15. Filar M., Lekarskie prawo karne, Kraków 2000.
16. Gałązka M., Podżeganie w polskim prawie karnym, Roczniki Nauk Prawnych 2000, t. 10, z. 1.
17. Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2021.
18. Głażewska E.K., Chirurgia intymna, [w:] Podstawy medycyny estetycznej, red. A. Przylipiak, Białystok 2014.
19. Górak-Sosnowska K., Perspektywy świata arabskiego w kontekście Milenijnych Celów Rozwoju, Warszawa 2007.
20. Górska E., Prawo muzułmańskie versus tradycja. Proces zmiany opinii prawnych dotyczących okaleczania żeńskich narządów płciowych w Egipcie, https://www.researchgate.net/publication/357901825_Prawo_muzulmanskie_versus_tradycja_Proces_zmiany_opinii_prawnych_dotyczacych_okaleczania_zenskich_narzadow_plciowych_w_Egipcie_Islamic_law_versus_tradition_The_process_of_changing_legal_opinions_regar.
21. Gruszka M., Ochrona przed okaleczaniem narządów płciowych kobiet (FGM) w prawie uchodźczym – specyfika i główne problemy systemowe, Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego 2017, t. 15.
22. Habzda-Siwek E., Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu w świetle danych ze statystyk kryminalnych, Archiwum Archeologii 2018, t. 40.
23. Ivazzo C., Sardi T.A., Gkegkes I.D., Female genital mutilation and infections: a systematic review of the clinical evidence, Archives of Gynecology and Obstetrics 2013, t. 287, nr 6, https://doi.org/1007/s00404-012-2708-5.
24. Jaszczyński W., Obrzezanie kobiet, https://docplayer.pl/18582154-Obrzezanie-kobiet-autor-tekstu-wieslaw-jaszczynski.html.
25. Kaung K., FGM, A story about Mutilation of Women, London 2014.
26. Kędziora R., Odpowiedzialność karna lekarza w związku z wykonywaniem czynności medycznych, Warszawa 2009.
27. Klaus W., Rzeplińska I., Woźniakowska-Fajst D., Społeczny odbiór przestępczości, [w:] K. Buczkowski, B. Czarnecka-Dzialuk, W. Klaus, A. Kossowska, I. Rzeplińska, P. Wiktorska, D. Woźniakowska-Fajst, D. Wójcik, Społeczno-polityczne konteksty współczesnej przestępczości w Polsce, Warszawa 2013.
28. Klein E., Helzner E., Shayowitz M., Kohlhoff S., Smith-Norowitz T.A., Female Genital Mutilation: Health Consequences and Complications – A Short Literature Review, Obstetrics Gynecology International 2018, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6079349/#B26.
29. Kłak C.P., Odpowiedzialność karna za okaleczenie żeńskich narządów płciowych – projekt nowelizacji kodeksu karnego w kontekście standardów Unii Europejskiej, Przegląd Więziennictwa Polskiego 2017, nr 95.
30. Kmąk K., Wybrane problemy związane z definicją groźby bezprawnej (art. 115 § 2 Kodeksu karnego), Prawo w Działaniu 2022, t. 51, https://doi.org/10.32041/pwd.5108.
31. Konarska-Wrzosek V., [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, LEX/el. 2023.
32. Kossowska A., Zmiana społeczna a przestępczość – wzajemne związki, uwarunkowania, konsekwencje, [w:] K. Buczkowski, B. Czarnecka-Dzialuk, W. Klaus, A. Kossowska, I. Rzeplińska, P. Wiktorska, D. Woźniakowska-Fajst, D. Wójcik, Społeczno-polityczne konteksty współczesnej przestępczości w Polsce, Warszawa 2013.
33. Krankowska D., Gaweł B., Dymerska M., Michalak A., Korzeniewski K., Obrzezanie mężczyzn i kobiet, Forum Medycyny Rodzinnej 2015, t. 9, nr 4.
34. Królikowski M., [w:] Kodeks karny, t. 2, Część szczególna. Komentarz do art. 117–221, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2023.
35. Lightfoot-Klein H., The Sexual Experience and Marital Adjustment of Genitally Circumcised and Infibulated Females in the Sudan, Journal of Sex Research 1989, t. 26, nr 3.
36. Llamas J., Female Circumcision: The History, the Current Prevalence and the Approach to a Patient, https://med.virginia.edu/family-medicine/wp-content/uploads/sites/285/2017/01/Llamas-Paper.pdf.
37. Lolkoki N., Skrzydła dla motyla, Warszawa 2018.
38. Macfarlane A., Prevalence of Female Genital Mutilation in England and Wales: National and Local Estimates, London 2014, https://tfl.ams3.cdn.digitaloceanspaces.com/media/documents/FGM-statistics-final-report-21-07-15-released-text_2Rra6iA.pdf.
39. Malinowski A., Anatomia żeńskich narządów płciowych, https://docer.pl/doc/e88x0cv.
40. Mathews B., Legal, Cultural and Practical Developments in Responding to Female Genital Mutilation: Can an Absolute Human Right Emerge?, [w:] Shifting Global Powers and International Law: Challenges and Opportunities, red. Lewis, R. Maguire, C. Sampford, London 2013.
41. Mikołajczyk Z.K., Reszke A.M., Wpływ przestępczości innokulturowej na poczucie bezpieczeństwa obywateli RP, Przegląd Policyjny 2017, t. 128, nr 4.
42. Nour Nabval M., Female Genital Cutting: A Persisting Practice, Reviews in Obstetrics Gynecology 2008, nr 1(3).
43. Okeke T., Anyaehie U., Ezenyeaku C., An Overview of Female Genital Mutilation in Nigeria, The Annals of Medical and Health Sciences Research 2012, nr 2(1), https://doi.org/10.4103/2141-9248.96942.
44. Ouedraogo J., McConley R., Payne C., Heller A., Lewis Wall A., Gurya Cutting and Female Genital Fistulas in Niger: Ten Cases, International Urogynecology Journal 2018, t. 29, nr 3, https://doi.org/1007/s00192-017-3370-z.
45. Public Policy Advisory Network on Female Genital Surgeries in Africa. Seven things to know about female genital surgeries in Africa, Hastings Centre Report 2012, t. 42.
46. Reich A., Szepietowski J., Okaleczenia rytualne narządów płciowych, [w:] Choroby przenoszone drogą płciową, red. T.F. Mroczkowski, Lublin 2012.
47. Rogowska-Szadkowska D., Niemiec T., Obrzezanie kobiet – nowy problem w praktyce lekarza ginekologa w krajach Unii Europejskiej, Ginekologia Polska 2009, t. 80.
48. Rushwan H., Female Genital Mutilation FGM, Management during Pregnancy, Childbirth and the Postpartum Period, International Journal of Gynecology and Obstetrics 2000, t. 70, nr 1.
49. Saracoglu M.Z., Ozturk H., Genc M.N., Female Genital Mutilation/Cutting Type 4, Journal of Andrology and Gynaecology 2014, t. 2, nr 4.
50. Schroeder P., Female Genital Mutilation – a form of Child Abuse, New England Journal of Medicine 1994, t. 331, nr 11.
51. Shweder R.A, What About “Female Genital Mutilation”? And Why Understanding Culture Matters in the First Place, Daedalus 2000, t. 129, nr 4.
52. Słownik języka polskiego, https://sjp.pl.
53. Tokarczyk R., Prawo narodzin, życia i śmierci, Warszawa 2012.
54. Toubia N., Female Circumcision as a Public Health Issue, New England Journal of Medicine 1994, t. 331, nr 11.
55. Types of female genital mutilation, https://www.who.int/teams/sexual-and-reproductive-health-and-research-(srh)/areas-of-work/female-genital-mutilation/types-of-female-genital-mutilation.
56. W UK nie wolno obrzezać dziewczynek, więc rodziny wywożą dzieci do Afryki, https://www.polishexpress.co.uk/w-uk-nie-wolno-obrzezac-dziewczynek-rodziny-wywoza-dzieci-do-afryki.
57. Wardere H., Cięcie, Warszawa 2017.
58. Wąsik D., Sygit B., Dubiel M., Medyczne, społeczne i prawne aspekty rytualnego obrzezania kobiet, Forum Teologiczne 2015, t. 16.
59. Wielki słownik języka polskiego, https://wsjp.pl.
60. Wójcik D., Penalny populizm jako przedmiot badań społecznych, [w:] Penalny populizm. Perspektywa polityczna i społeczna, red. W. Wójcik, Kraków 2016.
61. Zielińska E., Konwencja Rady Europy o zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, jej ogólna ocena oraz celowość przystąpienia do niej przez RP, Warszawa 2012.

I. Jankowska-Prochot, Zwalczanie procederu rytualnego okaleczania damskich narządów płciowych (Female Genital Mutilation) w polskim prawie karnym. Zarys problemu, Prawo w Działaniu 2024, t. 59, https://doi.org/10.32041/pwd.5909