PRAWO W DZIAŁANIU 62/10

Michał Białkowski

Orzecznictwo wobec terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej na osobie w związku z leczeniem

Prawo w Działaniu 2025, tom 62

https://doi.org/10.32041/pwd.6210

Streszczenie

Przedawnienie stanowi częsty sposób obrony pozwanego w tzw. sporach medycznych. Jako że zarzut przedawnienia – gdy zostanie uwzględniony przez sąd – ma charakter niweczący roszczenie, to jego doniosłość w procesie stosowania prawa jest nie do przecenienia. Wykorzystując metodę dogmatyczną, metodę historycznoprawną oraz przede wszystkim analizę dorobku orzeczniczego Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, jakie są bieżące problemy związane z sądowym stosowaniem prawa w omawianym zakresie. Szczególny akcent położony został na metody sanowania upływu terminu przedawnienia przez sąd. Praca nie koncentruje się jedynie na stanie prawnym obowiązującym po wejściu w życie ustawy z 16.02.2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, gdyż w analizie nie można pominąć poglądów wypracowanych na gruncie wcześniej obowiązującego art. 442 Kodeksu cywilnego. Szczególne znaczenie ma w tym zakresie zastosowanie instytucji nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) do badania przez sąd zasadności podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia oraz roli, jaką po nowelizacji pełni żądanie ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego). Ponadto w pracy skupiono się na ustaleniu dyrektyw interpretacyjnych wyrażenia ustawowego „dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia” (art. 442¹ § 3 k.c.). W tym celu analizie poddane zostały wypowiedzi judykatury i sformułowane zostały zasady wykładni, które pozwalają na rozstrzygnięcie najczęściej występujących w stanach faktycznych trudności interpretacyjnych.

1. Bagińska E. [red.], System Prawa Medycznego, t. 5, Odpowiedzialność prywatnoprawna, Warszawa 2021.
2. Balwicka-Szczyrba M., Przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, Monitor Prawniczy 2007, nr 24.
3. Balwicka-Szczyrba M., Szkoda przyszła na osobie – problematyka przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, Gdańskie Studia Prawnicze 2005, t. 14.
4. Brzezińska H., Glosa do wyroku SN z 3.11.1976, III PR 160/76, Orzecznictwo Sądów Powszechnych 1977, nr 6, poz. 102.
5. Czachórski W., [w:] System Prawa Cywilnego, t. 3, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. Z. Radwański, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1981.
6. Dubis W., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Legalis/el. 2006.
7. Dybowski T., Glosa do wyroku SN 21 maja 2003, sygn. akt IV CKN 378/01, Przegląd Sądowy 2005, nr 6.
8. Ereciński T. [red.], Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, Warszawa 1999.
9. Gniewek E., Machnikowski P. [red.], Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis/el. 2021.
10. Jędrzejewska M., Wpływ czynności procesowych na bieg przedawnienia, Warszawa 1984.
11. Osajda K. [red. serii], Borysiak W. [red. tomu], Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis/el. 2023.
12. Pietrzykowski K. [red.], Kodeks cywilny, t. 1, Art. 1–449¹⁰, Legalis/el. 2020.
13. Radwański Z., Prawo cywilne – część ogólna, Poznań 2009.
14. Radwański Z., Przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych w świetle znowelizowanego art. 442 KC, Monitor Prawniczy 2007, nr 11.
15. Śmieja A., [w:] System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2014.
16. Warciński M., Glosa do uchwały Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP 2/09, Orzecznictwo Sądów Polskich 2010, z. 6.
17. Warciński M., Nadużycie zarzutu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie, Studia Iuridica 2007, t. 47.
18. Zelek M., [w:] Kodeks cywilny, t. 2, Art. 353–626, red. M. Gutowski, Legalis/el. 2019.

M. Białkowski, Orzecznictwo wobec terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej na osobie w związku z leczeniem, Prawo w Działaniu 2025, t. 62, https://doi.org/10.32041/pwd.6210