PRAWO W DZIAŁANIU 63/7

Marcin Galiński

O obiektywizacji możliwości przewidywania przez sprawcę popełnienia czynu zabronionego w przypadku przestępstw nieumyślnych

Prawo w Działaniu 2025, tom 63

https://doi.org/10.32041/pwd.6307

Streszczenie

Celem niniejszego opracowania jest omówienie kwestii obiektywizacji możliwości przewidywania przez sprawcę popełnienia czynu w przypadku przestępstw nieumyślnych. W pierwszej kolejności ukazano charakter możliwości przewidywania popełnienia czynu zabronionego, który według autora niniejszego artykułu ma charakter mieszany, tj. subiektywno-obiektywny. Następnie zostały przedstawione poglądy doktrynalne co do obiektywizacji możliwości przewidywania popełnienia czynu zabronionego. W końcowej części artykułu autor zaproponował nowy model obiektywizacji, zakładający uwzględnienie subiektywnych właściwości sprawcy i weryfikację ich przez sąd poprzez odniesienie się do innych nauk takich jak socjologia, psychologia czy psychiatria. W artykule posłużono się metodą formalno-dogmatyczną.

Bibliografia

1. Andrejew I., Ustawowe znamiona przestępstwa, Warszawa 1959.
2. Banaszak-Grzechowiak P., Galiński M., Pohl Ł., Analiza nieumyślności na tle praktyki orzeczniczej w sprawach o nieumyślne spowodowanie śmierci, Warszawa 2024.
3. Buchała K., Z rozważań nad winą nieumyślną – niedbalstwo, Państwo i Prawo 1975, nr 2.
4. Budyn-Kulik M., Nieumyślność jako brak zamiaru popełnienia czynu zabronionego a pozytywnie ujęte przesłanki subiektywnego przypisania z perspektywy prawnokarnej i psychologicznej, [w:] Obiektywne oraz subiektywne przypisanie odpowiedzialności karnej, red. J. Giezek, P. Kardas, LEX/el. 2016.
5. Byczyk M., Normy ostrożności w prawie karnym, Poznań 2016.
6. Galiński M., Przestępstwo uporczywego nękania w polskim prawie karnym (analiza dogmatycznoprawna), Szczecin 2024.
7. Galiński M., Ustalenie strony podmiotowej czynu zabronionego w przypadku sprawcy niepoczytalnego, Acta Iuris Stetinensis 2018, nr 1(21), https://doi.org/10.18276/ais.2018.21-15.
8. Giezek J., „Przewidywalność” jako kryterium przypisania czynu zabronionego a tzw. „wiedza szczególna” jego sprawcy, [w:] Między nauką a praktyką prawa karnego. Księga jubileuszowa profesora Lecha Gardockiego, red. Z. Jędrzejewski, M. Królikowski, Z. Wiernikowski, S. Żółtek, Warszawa 2014.
9. Giezek J., O tendencjach do subiektywizowania bezprawności oraz obiektywizowania winy we współczesnym prawie karnym, [w:] Wybrane zagadnienia reformy prawa karnego, red. Z. Sienkiewicz, Wrocław 1997.
10. Gubiński A., Zasady prawa karnego, Warszawa 1996.
11. Janiszewski B., Refleksje nad prawnokarnymi ocenami związanymi z nieumyślnością, [w:] Gaudium in litteris est. Księga jubileuszowa ofiarowana Pani Profesor Genowefie Rejman z okazji osiemdziesiątych urodzin, red. L. Gardocki, M. Królikowski, A. Walczak-Żochowska, Warszawa 2005.
12. Kaczmarek T., Giezek J., O subiektywnym przypisaniu nieświadomego przestępstwa nieumyślnego, [w:] Teoretyczne problemy odpowiedzialności karnej w polskim oraz niemieckim prawie karnym. Materiały Polsko-Niemieckiego Sympozjum Prawa Karnego. Karpacz maj 1990, red. T. Kaczmarek, Wrocław 1990.
13. Kaczmarek T., Spory wokół charakteru odpowiedzialności karnej sprawców przestępstw popełnionych w warunkach zawinionej niepoczytalności, Państwo i Prawo 2004, nr 1.
14. Kulik M., Wąsek A., Komentarz do art. 9 k.k., [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. M. Filar, LEX/el. 2016.
15. Lipiński K., Wzorce osobowe w prawie karnym, Warszawa 2020.
16. Majewski J., Nieumyślność a brak umyślności, [w:] Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2012.
17. Marek A., Konarska-Wrzosek V., Prawo karne, Warszawa 2016.
18. Marek A., Lachowski J., Struktura nieumyślności w kodeksie karnym z 1997 roku, [w:] Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2012.
19. Mącior W., Problem przestępstw nieumyślnych na tle aktualnych wymagań teorii i praktyki, Kraków 1968.
20. Patryas W., Uznawanie zdań, Warszawa–Poznań 1987.
21. Pohl Ł., Niezachowanie wymaganej ostrożności – znamię typu czynu zabronionego czy odrębny element w strukturze przestępstwa?, [w:] Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2012.
22. Pohl Ł., Prawo karne. Wykład części ogólnej, Warszawa 2025.
23. Pohl Ł., Przyczynek do rozważań o strukturze nieumyślności i sposobie jej opisania w kodeksie karnym, [w:] Obiektywne oraz subiektywne przypisanie odpowiedzialności karnej, red. J. Giezek, P. Kardas, LEX/el. 2016.
24. Pohl Ł., Struktura normy sankcjonowanej w prawie karnym, Poznań 2007.
25. Rejman G., Komentarz do art. 9 k.k., [w:] Kodeks karny. Część ogólna, red. G. Rejman, Warszawa 1999.
26. Rodzynkiewicz M., Modelowanie pojęć w prawie karnym, Kraków 1998.
27. Rodzynkiewicz M., Określenie umyślności i nieumyślności w projekcie kodeksu karnego, Przegląd Sądowy 1995, nr 5.
28. Stefański R.A., Zabłocki S., Komentarz do art. 193 k.p.k., [w:] Kodeks postępowania karnego, t. 2, Komentarz do art. 167–296, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, LEX/el. 2019.
29. Wąsek A., Komentarz do art. 9 k.k., [w:] Kodeks karny. Komentarz, t. 1, 1–31, red. A. Wąsek, Gdańsk 1999.
30. Wolter W., Nauka o przestępstwie, Warszawa 1973.
31. Wróbel W., Wina i zawinienie a strona podmiotowa czynu zabronionego, czyli o potrzebie posługiwania się w prawie karnym pojęciem winy umyślnej i winy nieumyślnej, [w:] Przestępstwo – kara – polityka kryminalna. Problemy tworzenia i funkcjonowania prawa. Księga pamiątkowa z okazji 70. rocznicy urodzin Profesora Tomasza Kaczmarka, red. J. Giezek, Kraków 2006.
32. Ziembiński Z., Analiza pojęcia czynu, Warszawa 1972.
33. Zoll A., Komentarz do art. 9 k.k., [w:] K. Buchała, A. Zoll, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz do art. 1–116 Kodeksu karnego, Kraków 1999.
34. Zoll A., Komentarz do art. 9 k.k., [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, t. 1, red. A. Zoll, Warszawa 2007.
35. Zoll A., Typ czynu zabronionego charakteryzujący się nieumyślnością, [w:] Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2012.

Jak cytować

M. Galiński, O obiektywizacji możliwości przewidywania przez sprawcę popełnienia czynu zabronionego w przypadków przestępstw nieumyślnych, Prawo w Działaniu 2025, t. 63, https://doi.org/10.32041/pwd.6307