PRAWO W DZIAŁANIU 65/4

Robert Frey, Elżbieta Małecka

O potrzebie zmiany kognicji w postępowaniach w sprawach odwołań od decyzji organów regulacyjnych

Prawo w Działaniu 2026, tom 65

https://doi.org/10.32041/pwd.6504

Streszczenie

Celem opracowania jest ukazanie nieprawidłowości w aktualnym modelu odwołań od decyzji organów regulacyjnych w świetle zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także prawa do sądu właściwego. W opracowaniu zostały zastosowane metody dogmatycznoprawna oraz analityczno- syntetyczna.

W Polsce obok sądownictwa administracyjnego, opartego na kontroli legalności decyzji administracyjnych, funkcjonuje Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który rozpatruje decyzje administracyjne pod kątem merytorycznym, bowiem przejmuje sprawy do rozpoznania jako sprawy cywilne (sensu largo). W art. 32 Konstytucji RP została sformułowana zasada równości, która obejmuje również przedsiębiorców. Kognicja SOKiK swoim zakresem obejmuje decyzje niektórych organów regulacyjnych. Ponadto istnieje możliwość odwołania się tylko od niektórych decyzji wydanych przez jeden organ regulacyjny w zależności od przedmiotu decyzji, jak również podstawy prawnej decyzji. Prowadzi to do sytuacji, gdy decyzje jednego organu są objęte kognicją SOKiK lub wojewódzkiego sądu administracyjnego. W ten sposób zostaje naruszona zasada równości, gdyż tylko część przedsiębiorców może skorzystać z możliwości merytorycznego rozpatrzenia swojego odwołania przez SOKiK. Dodatkowo budzi to wątpliwości w zakresie prawa do sądu, rozumianego nie tylko formalnie jako dostępność drogi sądowej w ogóle, ale przede wszystkim materialnie jako możliwość prawnie skutecznej ochrony praw na drodze sądowej.

W związku z tym w ramach kolejnych nowelizacji ustaw związanych z sektorami regulacyjnymi powinien zostać zmieniony model odwołań w kierunku ujednolicenia właściwości rzeczowej SOKiK co do decyzji wszystkich organów regulacyjnych oraz doboru przedmiotowego decyzji podlegających kontroli tego sądu.

Bibliografia

1. Bąkowski T., Prawotwórstwo organów administracji publicznej w świetle prawa do dobrej administracji (wybrane zagadnienia), [w:] Prawo do dobrej administracji, red. Z. Niewiadomski, Z. Cieślak, Warszawa 2003.
2. Bernatek-Zaguła I., Konstytucyjna zasada równości wobec prawa w świetle ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2012, z. 3.
3. Chróścielewski W., Akt administracyjny generalny, Łódź 1994.
4. Cudak A., [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. 3, Art. 425–729, red. A. Marciniak, Warszawa 2020.
5. Flejszar R., [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. 1b, Art. 425–729, red. A. Góra-Błaszczykowska, Warszawa 2020.
6. Frankiewicz E., Szewczyk M., Generalny akt administracyjny, Państwo i Prawo 2003, z. 12.
7. Frey R., Kompatybilność polskiego sądownictwa w sprawach odwołań od decyzji organów regulacyjnych z rozwiązaniami europejskimi, [w:] System ochrony praw człowieka pierwszej generacji wobec nowych wyzwań cywilizacyjnych, t. 1, red. J. Jaskiernia, K. Spryszak, Toruń 2023.
8. Frey R., Konstytucyjność procedur hybrydowych w kodeksie postępowania cywilnego, [w:] Ustroje – prawa człowieka – bezpieczeństwo – integracja europejska. Księga jubileuszowa z okazji 70. urodzin Profesora Jerzego Jaskierni, t. 1, red. R.M. Czarny, Ł. Baratyński, P. Ramiączek, K. Spryszak, Toruń 2020.
9. Frey R., Małecka E., Właściwość rzeczowa Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w świetle art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2022, nr 4(68).
10. Frey R., Odwołanie od decyzji Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji do sądu gospodarczego, [w:] Symbolae Andreae Marciniak dedicatae, red. J. Jagieła, R. Kulski, Warszawa 2022.
11. Frey R., Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego jako przykład procedury hybrydowej, [w:] Działalność gospodarcza. Wymiar krajowy i międzynarodowy, red. R. Frey, B. Rogowska, A. Szyszka, Kielce 2020.
12. Gil A., Swora M., Decyzja zobowiązująca jako metoda rozwiązywania sporów w postępowaniu przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Kwartalnik Prawa Publicznego 2005, nr 4.
13. Gronowski S., [w:] System Prawa Prywatnego, t. 15, red. M. Kępiński, Warszawa 2013.
14. Grzegorczyk P., Weitz K., [w:] Konstytucja RP, t. 1, Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
15. Grzybowski M., Prawnoustrojowe aspekty statusu krajowych organów regulacyjnych w sektorach infrastrukturalnych, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2021, nr 3.
16. Hoff W., Prawny model regulacji sektorowej, Warszawa 2008.
17. Hoff W., Recepcja pojęcia organu regulacyjnego na przykładzie prawa polskiego, Państwo i Prawo 2005, nr 8.
18. Jędrzejewski T., Organy i funkcje regulacyjne administracji w relacji pomiędzy Unią Europejską i porządkami krajowymi, Toruńskie Studia Polsko-Włoskie 2013, nr 9.
19. Kamiński M., O pojęciu skutku prawnego decyzji administracyjnej, Państwo i Prawo 2005, nr 11.
20. Kamiński M., Romańska M., Moc wiążąca decyzji administracyjnej w postępowaniu cywilnym a koncepcje jej nieważności, Przegląd Sądowy 2008, nr 4.
21. Kamiński M., Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienia ich skuteczności intertemporalnej, Przegląd Prawa Publicznego 2008, nr 5.
22. Kiczka K., Administracja gospodarcza w warunkach Unii Europejskiej, Acta Universitatis Wratislaviensis 2015, nr 3661.
23. Kiełkowski T., Podstawa prawna odmownej decyzji administracyjnej, Przegląd Prawa Publicznego 2013, nr 1.
24. Kober M., Umowa cywilnoprawna czy decyzja administracyjna, Casus 2006, nr 4.
25. Kosikowski C., Ławicki T., Ochrona prawna konkurencji i zwalczanie praktyk monopolistycznych, Warszawa 1994.
26. Lissoń P., Funkcje administracji gospodarczej a wyspecjalizowane organy administracji (ze szczególnym uwzględnieniem organów niezależnych od rządu), [w:] Funkcje współczesnej administracji gospodarczej, red. B. Popowska, Poznań 2006.
27. Majczak P., Podstawa prawna decyzji administracyjnej, Ius Novum 2016, nr 4.
28. Mańka D., Z problematyki statusu prawnego polskich organów regulacyjnych: uwagi doktrynalne i prawnoporównawcze, Studia Iuridica 2018, t. 77, https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.1867.
29. Nowak B., System Regulacji Energetyki – niezależny organ regulacyjny w kontekście trzeciego pakietu energetycznego, Studia Europejskie 2010, nr 3.
30. Przybylska M., Zasada dwuinstancyjności w postępowaniu przed organami administracji regulacyjnej, Przegląd Prawa Publicznego 2008, nr 1.
31. Przywora B., Czy art. 32 Konstytucji RP (zasada równości) może stanowić samodzielny wzorzec kontroli w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną? Przyczynek do dyskusji, Przegląd Prawa Publicznego 2020, z. 7–8.
32. Skoczny T., Stan i tendencje rozwojowe prawa administracji regulacyjnej w Polsce, [w:] Ius Publicum Europeum. Dwunaste Polsko-Niemieckie Kolokwium Prawników-Administratywistów, Warszawa, 20–21 września 2001 r. Referaty i głosy w dyskusji, red. H. Bauer, P.M. Huber, Z. Niewiadomski, Warszawa 2003.
33. Stahl M. [red.], Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2000.
34. Stankiewicz R., [w:] System Prawa Handlowego, t. 7, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2013.
35. Stelmasiak J., Stefaniuk M., Nietypowe zewnętrzne akty administracyjne, [w:] Nowe problemy badawcze w teorii prawa administracyjnego, red. J. Boć, A. Chajbowicz, Wrocław 2009.
36. Swora M., Niezależne organy administracji, Warszawa 2012.
37. Szydło M., Regulacja sektorów infrastrukturalnych jako rodzaj funkcji państwa wobec gospodarki, Warszawa 2005.
38. Terejko E., Ważność decyzji w postępowaniu administracyjnym, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G 2014, nr 2.
39. Weitz K., Gajda-Roszczynialska K., [w:] System Prawa Handlowego, t. 7, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2013.
40. Wiącek M., [w:] Konstytucja RP, t. 2, Komentarz do art. 87–243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
41. Wierzbowski M., Współpraca niezależnych organów administracji publicznej, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2014, z. 2.
42. Ziemski K.M., Indywidualny akt administracyjny jako forma prawna działania administracji, Poznań 2005.

Jak cytować?

R. Frey, E. Małecka, O potrzebie zmiany kognicji w postępowaniach w sprawach odwołań od decyzji organów regulacyjnych, Prawo w Działaniu 2026, t. 65, https://doi.org/10.32041/pwd.6504