PRAWO W DZIAŁANIU 65/10

Michał Prusek,

Zmiana kwalifikacji prawnej czynu przez oskarżyciela publicznego w postępowaniu przed sądem

Prawo w Działaniu 2026, tom 65

https://doi.org/10.32041/pwd.6510

Streszczenie

Dopuszczalność zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez oskarżyciela publicznego w postępowaniu przed sądem od wielu lat budzi wątpliwości. Niniejszy artykuł zmierza do weryfikacji poglądów prezentowanych na rzecz przyznania oskarżycielowi publicznemu tytułowego uprawnienia, a w szczególności argumentum a maiori ad minus na podstawie art. 14 § 2 Kodeksu postępowania karnego. W opracowaniu podjęto się także oceny możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu przez oskarżyciela publicznego przed sądem na tle konstytucyjnej zasady praworządności oraz zasygnalizowano wątpliwości co do warunków i formy skorzystania z tytułowego uprawnienia przez oskarżyciela publicznego. W konkluzji wyrażono pogląd odmawiający oskarżycielowi publicznemu prawa do modyfikacji kwalifikacji prawnej czynu przed sądem.

Bibliografia

1. Bafia J., Zmiana kwalifikacji prawnej czynu w procesie karnym, Warszawa 1964.
2. Bieńkowska B., Dyspozycyjność stron w procesie karnym na tle zasady kontradyktoryjności, Przegląd Sądowy 1994, nr 6.
3. Błotnicki M., Modyfikacja zarzutów w postępowaniu karnym, Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska. Sectio G 2018, t. 65(2).
4. Bojańczyk A., Czy obrońca może sporządzić apelację „kompozytową”, uzupełnianą lub modyfikowaną w toku postępowania odwoławczego?, Palestra 2013, nr 11–12.
5. Boratyńska K.T., Czarnecki P., Koper R., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. A. Sakowicz, Warszawa 2023.
6. Boratyńska K.T., Królikowski M., Czarnecki P., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. A. Sakowicz, Warszawa 2023.
7. Brodzisz Z., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Skorupka, Warszawa 2023.
8. Chmielewski W., Postępowanie karne – postawienie zarzutów popełnienia przestępstw, których jednoczesne przypisanie jest wykluczone z powodów materialnoprawnych, jako naruszenie prawa do obrony. Glosa do wyroku SN z dnia 30 września 2009 r., I KZP 1/09, Orzecznictwo Sądów Polskich 2015, z. 12.
9. Cioczek M., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 14 marca 2008 r., sygn. IV KK 436/07, Studia Iuridica Lublinensia 2009, t. 12.
10. Cioczek M., Zmiana kwalifikacji prawnej czynu na rozprawie (kwestie wybrane), Studia Iuridica Lublinensia 2010, t. 14.
11. Daszkiewicz W., Odstąpienie oskarżyciela publicznego od oskarżenia a zasada legalizmu (artykuł polemiczny), Palestra 1961, nr 8.
12. Doda Z., Grajewski J., Karnoprocesowe orzecznictwo, Przegląd Sądowy 1997, nr 11–12.
13. Dudka K., [w:] K. Dudka, H. Paluszkiewicz, Postępowanie karne, Warszawa 2022.
14. Grzegorczyk T., [w:] System Prawa Karnego Procesowego, t. 4, Dopuszczalność procesu, red. P. Hofmański, M. Jeż-Ludwichowska, A. Lach, Warszawa 2015.
15. Grzegorczyk T., Kodeks postępowania karnego, t. 1, Artykuły 1–467. Komentarz, Warszawa 2014.
16. Grzeszczyk W., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2005 r., sygn. IV KK 98/05, Prokuratura i Prawo 2007, nr 1.
17. Hofmański P., Sadzik E., Zgryzek K., [w:] Kodeks postępowania karnego, t. 2, Komentarz do art. 297–467, red. P. Hofmański, Warszawa 2011.
18. Izydorczyk J., Niektóre aspekty formalnoprawne aktu oskarżenia, Prokuratura i Prawo 2001, nr 7–8.
19. Jasiński W., Skrócony akt oskarżenia, Prokuratura i Prawo 2007, nr 6.
20. Kil J., Częściowe cofnięcie skargi zasadniczej przez oskarżyciela w polskim procesie karnym, Roczniki Administracji i Prawa 2019, nr 19(1).
21. Klejnowska M., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, Warszawa 2024.
22. Klejnowska M., Informowanie stron o przedmiocie procesu karnego, Prokuratura i Prawo 2017, nr 7–8.
23. Kosonoga J., [w:] System Prawa Karnego Procesowego, t. 10, Postępowanie przygotowawcze, red. P. Hofmański, R.A. Stefański, Warszawa 2016.
24. Kozioł T., O stosowaniu art. 399 k.p.k., Przegląd Sądowy 2004, nr 4.
25. Kozioł T., Zakres uprzedzenia o zmianie kwalifikacji prawnej czynu w postępowaniu karnym. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 27.07.2021 r., IV KK 337/21, Przegląd Sądowy 2023, nr 5.
26. Kruk E., Nowikowski I., Cofnięcie aktu oskarżenia a prawa oskarżyciela posiłkowego, [w:] Role uczestników postępowań sądowych – wczoraj, dziś i jutro, t. 1, red. D. Gil, E. Kruk, Lublin 2015.
27. Kruk E., Skarga oskarżycielska jako przejaw realizacji prawa do oskarżania uprawnionego oskarżyciela w polskim procesie karnym, Lublin 2016.
28. Kulesza C., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. K. Dudka, Warszawa 2023.
29. Kurowski M., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 1, 1–424, red. D. Świecki, Warszawa 2024.
30. Kurowski M., Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego a prawo pokrzywdzonego do sądu, [w:] Ewolucja polskiego wymiaru sprawiedliwości w latach 2013–2018 w świetle standardów rzetelnego procesu, red. C. Kulesza, A. Sakowicz, Białystok 2019.
31. Kurowski M., Rezygnacja z oskarżania w toku postępowania sądowego w polskim procesie karnym, Warszawa 2019.
32. Kurowski M., Świecki D., Problematyka art. 400 kodeksu postępowania karnego, Prokuratura i Prawo 2004, nr 10.
33. Kurowski M., Wpływ zmian w zakresie prawa dysponowania skargą przez oskarżyciela publicznego na wybrane zasady procesowe, [w:] Istota i zasady procesu karnego 25 lat później. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Murzynowskiego, red. M. Rogacka-Rzewnicka, H. Gajewska-Kraczkowska, Warszawa 2019.
34. Marszał K., [w:] Proces karny, red. J. Zagrodnik, Warszawa 2019.
35. Mączyński A., Podkowik J., [w:] Konstytucja RP. Komentarz, t. 2, 87–243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
36. Mucha D., Przestępstwo paserstwa jako wypadek mniejszej wagi, Ius Novum 2009, t. 3, nr 4.
37. Naleziński B., [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023.
38. Nowikowski I., O cofnięciu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego w procesie karnym (uwagi w związku projektem zmian kodeksu postępowania karnego), [w:] Iudicium et Scientia. Księga jubileuszowa Profesora Romualda Kmiecika, red. A. Przyborowska-Klimczak, A. Taracha, Warszawa 2011.
39. Nowikowski I., Odstąpienie oskarżyciela publicznego od oskarżenia w aspekcie odwołalności czynności procesowej, Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska. Sectio G 1993, t. 15.
40. Nowikowski I., Odwołalność czynności procesowych stron w polskim procesie karnym, Lublin 2001.
41. Nowikowski I., Odwołalność sprzeciwów w kodeksie postępowania karnego, Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska. Sectio G 1989, t. 2.
42. Ochnio A.H., Odstąpienie od oskarżenia a zasada legalizmu w procesie karnym, [w:] Zasada legalizmu w procesie karnym, t. 1, red. B. Dudzik, J. Kosowski, I. Nowikowski, Lublin 2015.
43. Olszewski R., Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego w procesie karnym, Studia Prawnoustrojowe 2021, nr 54.
44. Palka I., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, Warszawa 2024.
45. Pawlonka P., Glosa do wyroku SN z dnia 9 lutego 2011 r., II KK 228/10, LEX/el. 2011.
46. Ponikowski R., Zagrodnik J., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Skorupka, Warszawa 2023.
47. Posnow W., [w:] Postępowanie karne. Część ogólna, red. Z. Świda, Warszawa 2008.
48. Prusak F., Komentarz do kodeksu postępowania karnego, Warszawa 1999.
49. Prusek M., Dopuszczalność cofnięcia i odstąpienia od wniosku o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających, Palestra 2024, nr 8.
50. Razowski T., Formalna i merytoryczna kontrola oskarżenia w polskim procesie karnym, Kraków 2005.
51. Rogacka-Rzewnicka M., Oportunizm i legalizm ścigania przestępstw w świetle współczesnych przeobrażeń procesu karnego, Warszawa 2007.
52. Rogoziński P., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. S. Steinborn, LEX/el. 2016.
53. Skorupka J., Eliminowanie z procesu karnego dowodu zebranego w sposób sprzeczny z ustawą, Państwo i Prawo 2011, nr 3.
54. Skorupka J., Prawidłowość i proporcjonalność jako kryteria oceny czynności dowodowych, Palestra 2019, nr 6.
55. Skorupka J., Prokurator jako rzecznik interesu publicznego w kontradyktoryjnym procesie karnym, [w:] Polski proces karny i materialne prawo karne w świetle nowelizacji z 2013 roku. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Tylmanowi z okazji Jego 90. urodzin, red. T. Grzegorczyk, Warszawa 2014.
56. Skowron B., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. K. Dudka, Warszawa 2023.
57. Skrętowicz E., [w:] R. Kmiecik, E. Skrętowicz, Proces karny. Część ogólna, Warszawa 2009.
58. Skwarcow M., Konieczność uprzedzenia o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej przez sąd odwoławczy. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2017 r., II K 283/17, Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa 2018, nr 3.
59. Skwarczyński H., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 1, 1–424, red. D. Drajewicz, Warszawa 2020.
60. Sowała M., Wpływ cofnięcia aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego na zasadę prawa do sądu, Prawo i Więź 2021, nr 2.
61. Stachowiak S., Funkcje zasady skargowości w polskim procesie karnym, Poznań 1975.
62. Stachurski D., Umorzenie postępowania przygotowawczego i zastosowanie środka zabezpieczającego. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2002 r., I KZP 7/02, Przegląd Sądowy 2013, nr 5.
63. Staszak A., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. D. Szumiło-Kulczycka, LEX/el. 2022.
64. Stefański R.A., [w:] Kodeks postępowania karnego, t. 3, Komentarz do art. 297–424, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2021.
65. Stefański R.A., Metodyka pracy prokuratora w sprawach karnych, Warszawa 2017.
66. Stefański R.A., Modyfikacja zarzutów, Prokuratura i Prawo 2013, nr 12.
67. Steinborn S., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. S. Steinborn, LEX/el. 2016.
68. Steinborn S., Odwoływalność oświadczeń woli a porozumienia w polskim procesie karnym, Palestra 2001, nr 7–8.
69. Świda Z., [w:] Postępowanie karne. Część ogólna, red. Z. Świda, Warszawa 2008.
70. Świecki D., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 1, 1–424, red. D. Świecki, Warszawa 2024.
71. Waltoś S., Hofmański P., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2018.
72. Ważny A., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. A. Sakowicz, Warszawa 2023.
73. Woźniewski K., Prawidłowość czynności procesowych w polskim procesie karnym, Gdańsk 2010.
74. Woźniewski K., Zasada praworządności w procesie karnym, Gdańskie Studia Prawnicze 2010, nr 2.
75. Wronkowska S., Kilka uwag o „prawodawcy negatywnym”, Państwo i Prawo 2008, nr 10.
76. Wytrykowski K., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 1, 1–424, red. D. Drajewicz, Warszawa 2020.
77. Zabłocki S., Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2001 r., I KZP 8/01, Palestra 2001, nr 9–10.
78. Zagrodnik J., [w:] Proces karny, red. J. Zagrodnik, Warszawa 2019.
79. Zagrodnik J., Metodyka pracy obrońcy i pełnomocnika w sprawach karnych i karnych skarbowych, Warszawa 2016.
80. Zagrodnik J., Obrońca i pełnomocnik w procesie karnym i karnym skarbowym. Ujęcie metodyczne, Warszawa 2020.
81. Zgryzek K., Skargi zastępujące akt oskarżenia w polskim procesie karnym, [w:] Skargowy model procesu karnego. Księga ofiarowana Profesorowi Stanisławowi Stachowiakowi, red. A. Gerecka-Żołyńska, P. Górecki, H. Paluszkiewicz, P. Wiliński, Warszawa 2008.
82. Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010.
83. Żak M., [w:] System Prawa Karnego Procesowego, t. 8, Dowody, cz. 4, red. P. Hofmański, J. Skorupka, Warszawa 2019.

Jak cytować?

M. Prusek, Zmiana kwalifikacji prawnej czynu przez oskarżyciela publicznego w postępowaniu przed sądem, Prawo w Działaniu 2026, t. 65, https://doi.org/10.32041/pwd.6510