PRAWO W DZIAŁANIU 57/16

Katarzyna Karolina Borkowska

Prawnokarne ujęcie eutanazji w Austrii – uwagi do orzeczenia austriackiego Trybunału Konstytucyjnego z 11.12.2020 r., G 139/2019

Prawo w Działaniu 2024, tom 57

https://doi.org/10.32041/pwd.5716

Streszczenie

Organizacje międzynarodowe konsekwentnie odmawiają zajęcia stanowiska w kwestiach, które są światopoglądowe, pozostawiając stanowienie regulacji w tym zakresie ustawodawstwom krajowym. Tym samym to po stronie państwa znajduje się przywilej – i zarazem odpowiedzialność – stworzenia unormowań prawnych w tym obszarze. Postęp w dziedzinie medycyny oraz stale rosnąca długość życia spowodowały, że problematyka takich zjawisk jak in vitro, aborcji czy eutanazji przybiera na znaczeniu. W dniu 11.12.2020 r. austriacki Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok (G 139/2019), który można uznać za przełomowy w kwestii dopuszczalności eutanazji w Austrii. Orzeczenie to może być istotne także dla porządków prawnych innych państw. W związku z tym za przedmiot badań obrano wskazany wyżej wyrok austriackiego Trybunału Konstytucyjnego. Cel badań stanowiła analiza przedmiotowego orzeczenia i jego skutek w prawie. Problem badawczy określono następująco: jakie zmiany w prawnokarnej reakcji na eutanazję w austriackim prawie karnym spowoduje wyrok austriackiego Trybunału Konstytucyjnego z 11.12.2020 r., G 139/2019? W artykule opisano obowiązujące w Austrii przepisy penalizujące przestępstwa przeciwko życiu, przedstawiono tło historyczne pomocy w samobójstwie w prawie austriackim, dokonano analizy orzeczenia austriackiego Trybunału Konstytucyjnego oraz wyciągnięto wnioski końcowe. Najważniejsze konkluzje wypływające z pracy są takie, że przepisy prawa karnego dotyczące przestępstw przeciwko życiu wymagają ciągłego kontrolowania ich adekwatności do aktualnych realiów oraz że ewentualne dopuszczenie eutanazji nieuchronnie wiąże się z kolejnymi zmianami prawa – ustawodawca musi doprecyzować prawne warunki jej przeprowadzenia i uregulować samą procedurę.

1. Birklbauer A., Komentarz do § 78 StBG, [w:] Wiener Kommentar zum Strafgesetzbuch, red. F. Höpfel, E. Ratz, Wien 2019.
2. Borkowska K.K., Namowa i pomoc do samobójstwa w polskim i austriackim prawie karnym – rozważania komparatystyczne, Studia Prawnoustrojowe 2021, nr 54, https://doi.org/10.31648/sp.7061.
3. Borkowska K.K., Przestępstwo dzieciobójstwa w ujęciu komparatystycznym, Warszawa 2020.
4. Borkowska K.K., Zabójstwo eutanatyczne w polskim i austriackim prawie karnym – rozważania komparatystyczne, Studia Prawnoustrojowe 2022, nr 55, https://doi.org/10.31648/sp.7404.
5. Burdziak K., Samobójstwo w prawie polskim, Warszawa 2019.
6. Dunaj K., Prawo do ochrony zdrowia w systemie prawnym Republiki Austrii i jego praktyczna realizacja, [w:] Uwarunkowania prawne, ekonomiczne i socjologiczne funkcjonowania wybranych systemów ochrony zdrowia, red. T. Mróz, Białystok 2011.
7. Fuchs H., Reindl-Krauskopf S., Besonderer Teil I. Delikte gegen den Einzelnen (Leib und Leben, Freiheit, Ehre, Privatsphäre, Vermögen), Wien 2009, https://doi.org/10.1007/978-3-211-99258-6.
8. Garlicki L., Kontrola konstytucyjności ustaw w Austrii, Studia Iuridica 1986, nr 15.
9. Höpfel F., Ratz E., Wiener Kommentar zum Strafgesetzbuch, Wien 2002.
10. Karl C., Todesbegriff und Organtransplantation gezeigt am Beispiel der Bundesrepublik Deutschland, der ehemaligen DDR und Österreich, Wien 1995.
11. Kopetzki C., Non-heart-beating-donors aus rechtlicher Sicht, Imago Hominis 1998, nr 1.
12. Lilie H., Eine Sache von Leben und Tod – Was muss der Anästhesist über juristische und ethische Aspekte des Hirntodes wissen?, [w:] Refresher Course Aktuelles Wissen für Anästhesisten, nr 26, R. Purschke, Berlin–Heidelberg 2010.
13. Moser M.K., Sterbehilfe, Argumentarium 2015, nr 1.
14. Sarnecki P., System konstytucyjny Austrii, Warszawa 1999.
15. Schmoller K., New Developments on Euthanasia in Austria, wykład wygłoszony podczas IV Ogólnopolskiego Forum Młodych Kryminologów, 18–20.05.2022 r., Uniwersytet w Białymstoku.
16. Szymczak M. [red.], Słownik języka polskiego, t. 1, Warszawa 1988.
17. Wach B., Burdziak K., Eutanazja w psychiatrii. Aspekty bioetyczne i prawne, Gorzów Wielkopolski 2022.

K.K. Borkowska, Prawnokarne ujęcie eutanazji w Austrii – uwagi do orzeczenia austriackiego Trybunału Konstytucyjnego z 11.12.2020 r., G 139/2019, Prawo w Działaniu 2024, t. 57, https://doi.org/10.32041/pwd.5716