PRAWO W DZIAŁANIU 58/2

Jędrzej Maksymilian Kondek

Naprawienie krzywdy wyrządzonej w wypadkach komunikacyjnych w świetle badań aktowych orzecznictwa sądów powszechnych w 2020 r.

Prawo w Działaniu 2024, tom 58

https://doi.org/10.32041/pwd.5802

Streszczenie

Niniejszy artykuł przedstawia wyniki badania przeprowadzonego w Instytucie Wymiaru Sprawiedliwości, a dotyczącego orzecznictwa sądów powszechnych w sprawach o naprawienie krzywdy doznanej w wyniku wypadków drogowych. Analizą objęto sprawy sądowe zakończone w 2020 r. Jest to kontynuacja podobnego projektu sprzed kilku lat, którego przedmiotem było m.in. zbadanie praktyki sądowej w sprawach zakończonych w 2015 r. – o naprawienie krzywdy wyrządzonej w wypadkach drogowych.

Ogólny obraz problemu zadośćuczynień za szkodę wyrządzoną w wypadkach komunikacyjnych nie zmienił się w istotny sposób w porównaniu ze sprawami zakończonymi w 2015 r. Nadal najważniejsza jest tu kwestia ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, co wobec ich obowiązkowości i powszechności dziwić nie może, a dochodzone i zasądzane zadośćuczynienia nie są relatywnie wysokie (uwzględniając skalę uszczerbków, zwłaszcza w przypadku śmierci osoby najbliższej lub trwałego kalectwa).

Krzywda spowodowana w wypadkach komunikacyjnych stanowi istotne źródło roszczeń w ramach spraw o naprawienie szkody (sensu largo) spowodowanej wypadkami komunikacyjnymi. Naprawienia takiej krzywdy dochodzono w niemal 30% wszystkich spraw o odszkodowanie spowodowane wypadkiem komunikacyjnym, aczkolwiek kategoria ta ustępowała liczebnością roszczeniom o naprawienie szkody majątkowej, której dochodzono w ponad połowie spraw. Wypadki komunikacyjne są natomiast główną przyczyną doznawania krzywdy w ogóle.

Najważniejszym wnioskiem z przeprowadzonych badań jest to, że nadal nie spełniły się obawy co do inflacji roszczeń o zadośćuczynienie, a praktyka ubezpieczycieli ma istotny wpływ na liczbę spraw o zadośćuczynienie w sądach.

1. Adrych-Brzezińska I., Możliwość zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę najbliższych członków rodziny w przypadku ciężkiego i trwałego uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego, Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa 2018, nr 4.
2. Dąbrowa J., Odpowiednie ograniczanie rozmiarów obowiązku naprawienia szkody na tle kodeksu cywilnego, Państwo i Prawo 1968, nr 1.
3. Dziurda M., Rylski P., Sadomski J., Wild M., Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – analiza funkcjonowania – wnioski de lege ferenda, Warszawa 2014.
4. Garlicki S., Odpowiedzialność cywilna za nieszczęśliwe wypadki, Warszawa 1959.
5. Granecki P., Wybrane zagadnienia wykładni art. 362 k.c. – na marginesie wypowiedzi profesora Tomasza Pajora, Palestra 2005, nr 1–2.
6. Jędrzejewska E., Odszkodowanie za szkody z OC posiadacza pojazdu w związku z wypadkiem drogowym. Postępowanie. Wzory, LEX/el. 2022.
7. Jóźwiak P., Zmniejszenie odszkodowania w razie przyczynienia się zmarłego wskutek czynu niedozwolonego, Państwo i Prawo 2011, nr 12.
8. Kaliński M., [w:] System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2018.
9. Koch A., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 2, red. M. Gutowski, Warszawa 2019.
10. Koch A., Związek przyczynowy jako podstawa odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie polskim, Warszawa 1975.
11. Komenda Główna Policji, Biuro Ruchu Drogowego, Wypadki drogowe w Polsce w 2020 roku, Warszawa 2021, https://statystyka.policja.pl/download/20/361900/Wypadkidrogowe2020.pdf.
12. Kondek J.M., Naprawienie krzywdy wyrządzonej w wypadkach komunikacyjnych w świetle badań aktowych, Prawo w Działaniu 2021, t. 46, https://doi.org/10.32041/pwd.4603.
13. Krupa-Lipińska K., Zadośćuczynienie za cierpienie wynikające z niemożności nawiązania z osobą bliską typowej więzi rodzinnej z powodu jej uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem czynu niedozwolonego, Gdańskie Studia Prawnicze 2019, nr 39.
14. Kryla K., Zadośćuczynienie pieniężne dla najbliższych członków rodziny zmarłego – uwagi na tle art. 446 § 4 k.c., Przegląd Sądowy 2013, nr 2.
15. Kucharski B., Świadczenie ubezpieczyciela w umowie ubezpieczenia mienia, LEX/el. 2019.
16. Lackoroński B., Glosa do uchwały SN z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10, Orzecznictwo Sądów Polskich 2011, nr 9.
17. Łolik M., Glosa do uchwały SN z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, Orzecznictwo Sądów Polskich 2012, nr 3.
18. Łolik M., Więź rodzinna jako dobro osobiste. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 10.02.2017 r., V CSK 291/16, Przegląd Sądowy 2018, nr 5.
19. Mularski K., Cywilne prawo – zobowiązania – dobra osobiste – roszczenie o zadośćuczynienie za zniweczenie więzi rodzinnej. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 sierpnia 2016 r., II CSK 719/15, Orzecznictwo Sądów Polskich 2017, nr 12.
20. Nesterowicz M., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 3 czerwca 2011 r., III CZP 279/10, Orzecznictwo Sądów Polskich 2012, nr 4.
21. Nowakowski T., Prawo najbliższych członków rodziny poszkodowanego do zadośćuczynienia pieniężnego za zerwanie więzi rodzinnej – wątpliwości dotyczące nowelizacji art. 446² Kodeksu cywilnego, Przegląd Sądowy 2023, nr 1.
22. Nowakowski T., Uchwała Sądu Najwyższego składu 7 sędziów – Izba Cywilna z dnia 27 marca 2018 r., III CZP 69/17. Glosa, Orzecznictwo Sądów Polskich 2019, nr 5.
23. Osajda K., Zadośćuczynienie za doznanie przez bliskiego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku, Państwo i Prawo 2016, nr 1.
24. Owczarek M., Zmniejszenie odszkodowania na podstawie art. 362 KC, Monitor Prawniczy 2003, nr 4.
25. Pruszyński J., Przyczynienie się poszkodowanego do wyrządzenia szkody (art. 362 k.c.), Palestra 1974, nr 11.
26. Sadomski J., Wild M., Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej w orzecznictwie sądów powszechnych, Prawo w Działaniu 2012, t. 12, https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2018/09/Jacek-Sadomski-Miko%C5%82aj-Wild-Zado%C5%9B%C4%87uczynienie-za-%C5%9Bmier%C4%87-osoby-najbli%C5%BCszej-w-orzecznictwie-s%C4%85d%C3%B3w-powszechnych-59.pdf.
27. Senkowski J., Kryteria zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody według art. 362 Kodeksu cywilnego, Nowe Prawo 1968, nr 9.
28. Stefański R., [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. R. Stefański, Legalis/el. 2023.
29. Szeleszczuk D., [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis/el. 2021.
30. Wałachowska M., Wynagrodzenie szkód deliktowych doznanych przez pośrednio poszkodowanych, Warszawa 2014.

J.M. Kondek, Naprawienie krzywdy wyrządzonej w wypadkach komunikacyjnych w świetle badań aktowych orzecznictwa sądów powszechnych w 2020 r., Prawo w Działaniu 2024, t. 58, https://doi.org/10.32041/pwd.5802