PRAWO W DZIAŁANIU 59/5

Paweł Ostaszewski, Konrad Buczkowski, Joanna Klimczak, Paweł Bachmat

Przestępstwa związane z zorganizowanymi wyłudzeniami podatku od towarów i usług (VAT) w praktyce sądowej

Prawo w Działaniu 2024, tom 59

https://doi.org/10.32041/pwd.5905

Streszczenie

Przestępczość związana z wyłudzeniami podatku od towarów i usług (VAT) istotnie uszczupla wpływy do Skarbu Państwa, narusza pewność obrotu gospodarczego i zasady konkurencji. Jej zwalczanie oraz uszczelnianie prawa podatkowego są więc ważnymi zadaniami państwa. W Polsce zadania te realizowano m.in. przez takie zmiany legislacyjne w prawie podatkowym jak wprowadzenie płatności podzielonej, Jednolitego Pliku Kontrolnego i odwrotnego obciążenia w obrocie krajowym czy solidarną odpowiedzialność nabywcy w związku z nabywaniem tzw. towarów wrażliwych. Według ustawodawcy niezbędne było także wprowadzenie nowych przepisów na gruncie prawa i postępowania karnego – dotyczących tzw. konfiskaty rozszerzonej, dopuszczenia tzw. owoców zatrutego drzewa jako dowodu w procesie karnym oraz surowej odpowiedzialności karnej za fałszerstwo faktury.

W niniejszym artykule analizujemy szczegółowo treść wprowadzonych do Kodeksu karnego przepisów regulujących fałsz materialny i intelektualny faktury VAT, statystyczny obraz przestępczości fałszowania faktur oraz wyniki badania aktowego 194 zakończonych prawomocnie w latach 2017–2022 spraw sądowych o analizowane przestępstwa. Na podstawie tak szerokiego materiału badawczego szukamy informacji o rozmiarach i charakterystykach tego zjawiska, sprawcach tych przestępstw, reakcji państwa wobec nich oraz odpowiedzi na pytanie: czy nowe regulacje wypełniły zakładane ograniczenie przestępczości VAT-owskiej?

1. Buczkowski B., Klimczak J., Ostaszewski P., Bachmat P., Przestępstwa związane ze zorganizowanymi wyłudzeniami podatku od towarów i usług (VAT) w praktyce sądowej, Warszawa 2024, https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2024/02/2024_AWS_K_Buczkowski_i_inni_Przestepstwa_zwiazane_kor-1-2.pdf.
2. Farrington D.P., Age and Crime, Crime and Justice 1986, t. 7.
3. Gałązka M., [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Warszawa 2017.
4. Gruszczyńska B., Marczewski M., Siemaszko A., Ostaszewski P., Włodarczyk-Madejska J., Klimczak J., Atlas przestępczości w Polsce 6, Warszawa 2021.
5. Gruszka M., Zbieg przepisów przy przestępstwach związanych z podatkiem VAT oraz problematyka należytej staranności w VAT w aspekcie prawnokarnym, [w:] Karuzele VAT. Wybrane regulacje prawa karnego materialnego i procesowego, red. S. Pawelec, Warszawa 2022.
6. Herzog A., [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. R.A. Stefański, Warszawa 2017.
7. Kotowski W., Pusta faktura. Faktura niedokumentująca rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, [w:] Karuzele i inne oszustwa podatkowe. Metody przeciwdziałania unikaniu opodatkowania, red. O. Ożóg, J. Rudowski, Warszawa 2021.
8. Kowalski S., Uwagi o karnoprawnych kwalifikacjach wystawienia faktury w sposób nierzetelny, Państwo i Prawo 2019, nr 2.
9. Lach A., [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, LEX/el. 2023.
10. Luka w VAT urosła. Oto jak skomentowało to ministerstwo, Business Insider z 25.04.2023 r., https://businessinsider.com.pl/gospodarka/podatki/luka-w-vat-urosla-oto-jak-skomentowalo-to-ministerstwo/lk5697j.
11. Mozgawa M., [w:] M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska-Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa, Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023.
12. Pawelec S., Karuzele VAT – wybrane zagadnienia prawa karnego materialnego i procesowego. Wprowadzenie do problematyki, [w:] Karuzele VAT. Wybrane regulacje prawa karnego materialnego i procesowego, red. S. Pawelec, Warszawa 2022.
13. Piórkowska-Flieger J., [w:] System Prawa Karnego, t. 8, Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym, red. L. Gardocki, Warszawa 2018.
14. Razowski T., [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, LEX/el. 2021.
15. Sroka T., [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. 2, cz. 2, Komentarz do art. art. 212–277d, red. W. Wróbel, A. Zoll, LEX/el. 2017.
16. Wzorek D., Zielińska E., Klimczak J., Kara ograniczenia wolności i jej rola w resocjalizacji sprawców przestępstw, Warszawa 2022.
17. Żelichowski M., [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. 2, Komentarz do art. 222–316, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2017.

P. Ostaszewski, K. Buczkowski, J. Klimczak, P. Bachmat, Przestępstwa związane z zorganizowanymi wyłudzeniami podatku od towarów i usług (VAT) w praktyce sądowej, Prawo w Działaniu 2024, t. 59, https://doi.org/10.32041/pwd.5905