PRAWO W DZIAŁANIU 64/5

Marek Andrzejewski

O tzw. współrodzicielstwie (multiparentingu) w kontekście refleksji na temat granic prawa dotyczącego rodziny

Prawo w Działaniu 2025, tom 64

https://doi.org/10.32041/pwd.6403

Streszczenie

W krajach, w których sztuczna prokreacja dopuszczalna jest nie tylko dla małżeństw i trwałych związków nieformalnych, status rodziców dziecka, czy też raczej jakiś status względem dziecka, mogą uzyskać i uzyskują rozmaite konstelacje kilku osób na podstawie umowy o wielo- czy też współrodzicielstwie (w Polsce przyjął się termin multiparenting). Autor krytykuje zawieranie takich umów ze względu na przeakcentowanie w nich autonomii i swobody kontraktowania osób dorosłych kosztem zmarginalizowania dobra dziecka będącego w istocie przedmiotem takiej umowy. Sprzeciwia się wypieraniu w sprawach relacji osobistych norm bezwzględnie obowiązujących na rzecz norm względnie obowiązujących, a więc kształtowania tych relacji na podstawie woli stron, której przedmiotem jest dziecko. Podkreśla ideologiczne uzasadnianie współrodzicielstwa rzekomą potrzebą zmniejszania liczby dzieci, by chronić planetę ze względu na ślad węglowy, oraz realizacją tzw. praw reprodukcyjnych, jako rzekomo praw człowieka.

Bibliografia

1. Andrzejewski M., Autonomia w prawie rodzinnym sprawy o rozwód, Rejent 2024, nr 11.
2. Andrzejewski M., Komentarz do art. 112¹r.o., [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Komentarz, red. H. Dolecki, T. Sokołowski, Warszawa 2013.
3. Andrzejewski M., Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej (dziecko – rodzina – państwo), Kraków 2003.
4. Andrzejewski M., Piecza zastępcza, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 12, Prawo rodzinne i opiekuńcze, red. T. Smyczyński, Warszawa 2012.
5. Arnett J.J., Schwab J., Poll of Emerging Adults: Thriving, Struggling & Hopeful, Worcester 2012, https://commons.clarku.edu/clarkuni_poll/1/.
6. Bakiera L., Wyzwania rodzicielskie w ponowoczesności, Człowiek i Społeczeństwo 2024, t. 57, https://doi.org/10.14746/cis.2024.57.
7. Beck U., Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, Warszawa 2024.
8. Bianchi S.M., Changing Families: Changing Workplaces, Future of Children 2011, t. 21, nr 2, https://doi.org/10.1353/foc.2011.0013.
9. Bieranowski A., Normatywne modele rozwodu notarialnego – uwagi de lege ferenda, Rejent 2024, nr 11.
10. Bieranowski A., Rozłączenie małżonków – rozważania na temat notarialnego rozwodu i separacji, Rejent 2024, nr 2.
11. Can child custody be shared by more than two people, https://www.fandvt.com/can-child-custody-be-shared-by-more-than-two-people/.
12. Co-parenting arrangements and multi-parent families, https://www.ngalaw.co.uk/knowledge-centre/co-parenting-arrangements-and-multi-parent-families/.
13. Co-parenting in multi-parent families: Navigating legal and practical challenges, Family and Divorce z 18.10.2024 r., https://hanne.co.uk/co-parenting-in-multi-parent-families-navigating-legal-and-practical-challenges/.
14. Cutas D., On triparenting. Is having three committed parents better than having only two?, Journal of Medical Ethics 2011, t. 37, nr 12, https://doi.org/1136/jme.2011.043745.
15. da Costa Silva D.M., Gonçalves de Brito M.F., de Almeida Morais I.B., Garcia Carvalho G.C., Multiparentalidade e os efeitos jurídicos do seu reconhecimento, Research, Society and Development 2021, nr 10/9, https://rsdjournal.org/rsd/article/view/17629/15881.
16. Fadjukoff P., Identity Formation in Adulthood, Jyväskylä 2007.
17. Gheaus A., More Co-parents, Fewer Children: Multiparenting and Sustainable Population, Essays in Philosophy 2019, t. 20, nr 1, https://doi.org/10.7710/1526-0569.1630.
18. Gheaus A., Multi-parenting: what would it take for it to work?, https://justice-everywhere.org/economics/multi-parenting-what-would-it-take-for-it-to-work/.
19. Grabowski T.W., Lakomy M., Oświecimski K., Pohl A. [red.], Spojrzenie krytyczne, Kraków 2018.
20. Jacobs S., What Does it Mean to be in a Multi-Parent Family? The definition of a multi-parent family and the legal protections that exist, https://talkingparents.com/blog/multi-parent-family.
21. Joslin C.G., Nejaime D., Multiparenthood, New York University Law Review 2024, nr 99/4.
22. Kaczor J., Od wspólnotowości do indywidualizmu. Ewolucja indywidualizmu a pojęcie podmiotu i autonomii w prawie prywatnym, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2025, z. 1.
23. Kołakowski L., Po co nam Prawa Człowieka?, Gazeta Wyborcza z 10.12.2010 r.
24. Marquet J., Parental Couple – Conjugal Couple, Multi-Parenting – Multi-Parenthood. Considerations on Naming the Transformations of Contemporary Families, Recherches Sociologiques et Anthropologiques 2024, nr 55-1, https://doi.org/10.4000/13wzy.
25. Musiałek P., Klimatyzm to nowa świecka religia, a Greta Thunberg jest jej pierwszą kapłanką, https://klubjagiellonski.pl/2022/06/09/klimatyzm-to-nowa-swiecka-religia-a-greta-thunberg-jest-jej-pierwsza-kaplanka/.
26. Pietrzykowski K., Autonomia zawarcia małżeństwa, Rejent 2024, nr 11.
27. Słyk J., Komentarz do art. 112¹r.o., [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, t. 5, red. K. Osajda, Warszawa 2017.
28. Sokołowski T., Ochrona praw ze stosunków prawno-rodzinnych, [w:] Aksjologia prawa cywilnego i cywilnoprawna ochrona dóbr, red. J. Pisuliński, J. Zawadzka, Warszawa 2020.
29. Sztumski W., Ekologizm – nadzieja, zagrożenie czy straszak?, https://www.sprawynauki.edu.pl/archiwum/dzialy-wyd-elektron/288-filozofia-el/4314-ekologizm-nadzieja-zagrozenie-czy-straszak.
30. Woś R., Polityka klimatyczna. Więcej szkód niż pożytku? Zobacz, jak Południe płaci za klimatyzm, Gazeta Prawna z 8.06.2025 r., https://www.gazetaprawna.pl/magazyn-na-weekend/artykuly/9817048,polityka-klimatyczna-wiecej-szkod-niz-pozytku-zobacz-jak-poludnie-p.html.
31. Wybrańczyk D., Autonomia woli małżonków w kontekście propozycji wprowadzenia możliwości rozwiązania małżeństwa przed notariuszem, Rejent 2024, nr 11.
32. Ziembiński Z., Szkice z metodologii szczegółowych nauk prawnych, Warszawa–Poznań 1982.
33. Ziembiński Z., Wieloaspektowość badań nad prawem dotyczącym rodziny, [w:] Metodologiczne problemy badań nad rodziną, red. Z. Tyszka, Poznań 1980.

Jak cytować

M. Andrzejewski, O tzw. współrodzicielstwie (multiparentingu) w kontekście refleksji na temat granic prawa dotyczącego rodziny, Prawo w Działaniu 2025, t. 64, https://doi.org/10.32041/pwd.6403