Orzekanie separacji

 

KUP W KSIĘGARNI INTERNETOWEJ

 

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie  9

 

Część pierwsza. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA ORZEKANIA SEPARACJI W POLSKIM PRAWIE

 

Rozdział 1. Separacja małżeńska w opiniach społeczeństwa oraz ustalenia statystyczne dotyczące separacji orzeczonych przez polskie sądy w latach 1999-2002 25
1. Separacja małżeńska jako nowa instytucja prawa rodzinnego w opiniach społeczeń­stwa, w okresie poprzedzającym jej wprowadzenie do systemu polskiego prawa  25
2. Konsekwencje rozpadu małżeństw – orzeczenia rozwodu i separacji (ustalenia statystyczne) 33

 

Rozdział 2. Materialnoprawne przesłanki orzeczenia separacji według kodeksu rodzinnego i opiekuńczego 49
1. Pozytywna przesłanka orzeczenia separacji – zupełny rozkład pożycia małżeńskiego 49
1.1. Wspólne pożycie 49
1.2. Rozkład wspólnego pożycia małżonków w świetle literatury przedmiotu i orzecznictwa Sądu Najwyższego  52
1.3. Rola czynnika czasu i przyczyn rozkładu w ustalaniu stanu „zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego”  55
2. Negatywna przesłanka orzeczenia separacji – dobro wspólnych małoletnich dzieci 64
3. Negatywna przesłanka orzeczenia separacji – sprzeczność z zasadami współżycia społecznego  71

 

Rozdział 3. Postępowanie w sprawach o orzeczenie separacji 75
1. Uwagi ogólne 75
2. Postępowanie procesowe 76
2.1. Uwagi wprowadzające 76
2.2. Posiedzenie pojednawcze  78
2.3. Mediacja pozasądowa a mediacyjna działalność sądu w sprawach o separację 87
2.4. Żądanie orzeczenia separacji a żądanie orzeczenia rozwodu  96
2.5. Zakres kognicji sądu oraz tzw zasada integralności wyroku  99
3. Postępowanie nieprocesowe 105
3.1. Uwagi wprowadzające 105
3.2. Nakłanianie małżonków do pojednania 106
3.3. Zakres kognicji sądu  107

 

Część druga. ORZEKANIE SEPARACJI PRZEZ POLSKIE SĄDY

 

Rozdział 4. Cel badania akt spraw o orzeczenie separacji i hipotezy badawcze  111

 

Rozdział 5. Demograflczno-spoteczna charakterystyka małżeństw ubiegających się o orzeczenie separacji w trybie procesowym 119
1. Czas trwania małżeństwa do dnia wpływu do sądu pozwu o separację  119
2. Ustrój majątkowy małżeński i sytuacja materialna małżonków  121
3. Charakterystyka demograficzno-społeczna żon 123
3.1. Wiek żon  123
3.2. Wykształcenie żon 124
3.3. Zatrudnienie, środki utrzymania żon 125
3.4. Wcześniejsze małżeństwa żon i dzieci pochodzące z wcześniejszych związków 127
3.5. Stosunek żon do religii  128
4. Charakterystyka demograficzno-społeczna mężów 129
4.1. Wiek mężów  129
4.2. Wykształcenie mężów 130|
4.3. Poziom wykształcenia mężów, których żony miały wykształcenie wyższe  131
4.4. Poziom wykształcenia żon, których mężowie mieli wykształcenie wyższe  131
4.5. Zatrudnienie, środki utrzymania mężów 132
4.6. Wcześniejsze małżeństwa mężów i dzieci pochodzące z wcześniejszych związków 135
4.7. Stosunek mężów do religii  136
5. Charakterystyka małżeństw, w których – w trakcie zbadanych postępowań proce­sowych o orzeczenie separacji – co najmniej jedno z małżonków odwoływało się do swoich przekonań światopoglądowych 136
6. Wspólne dzieci małżonków 140

 

Rozdział 6. Postępowanie w sprawach o separację w trybie procesowym  143
1. Powód oraz pozew i jego uzasadnienie  143
1.1. Żądania pozwu 143
1.2. Przyczyny wyboru separacji  144
1.3. Uzasadnienie pozwu  145
2. Posiedzenie pojednawcze i próby mediacyjne 150
2.1. Posiedzenia pojednawcze  150
2.2. Próby mediacji pozasądowej 154
2.3. Tempus deliberandi 159
2.3.1. Sprawy, w których sąd zastosował art 440 § 1 kpc na posiedzeniu pojednawczym 161
2.3.2. Sprawy, w których sąd zastosował art 440 § 1 kpc na rozprawie 164
2.3.3. Wnioski  168
3. Rozstrzyganie o podstawowych sprawach rodziny na okres trwania procesu (art 443 kpc) 169
4. Stanowisko stron i postępowanie dowodowe  169
4.1. Stanowisko strony pozwanej w początkowej fazie postępowania  169
4.2. Przeprowadzone dowody 170
4.2.1. Przesłuchanie małżonków 170
4.2.2. Przesłuchanie świadków  171
4.2.3. Dowody z dokumentów 171
4.3. Ustalenia dotyczące pozytywnej przesłanki orzeczenia separacji zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego 173
4.4. Przyczyny rozkładu pożycia ustalone w postępowaniu dowodowym  179
5. Sposób rozstrzygnięcia sprawy  186
6. Zakończenie postępowania orzeczeniem separacji Rozstrzygnięcia zawarte w wyroku orzekającym separację  186
6.1. Wina rozkładu pożycia 187
6.2. Sposób rozstrzygnięcia o mieszkaniu i podziale majątku małżonków 188
6.3. Alimenty dla małżonka 188
6.4. Władza rodzicielska nad wspólnymi małoletnimi dziećmi 188
6.5. Orzeczenie o obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka 193
7. Sprawy zakończone oddaleniem powództwa 194
8. Sprawy zakończone umorzeniem postępowania 194
8.1. Umorzenie postępowania w związku z ustaniem małżeństwa wskutek śmierci małżonka 194
8.2. Umorzenie postępowania w związku z pojednaniem małżonków  195
8.3. Umorzenie postępowania wskutek cofnięcia pozwu 198
9. Sprawność postępowania procesowego o separację  199

 

Rozdział 7. Charakterystyka spraw o separację zakończonych orzeczeniem rozwodu 203
1. Charakterystyka stron oraz postępowania w procesie o separację, zakończonego orzeczeniem rozwodu 203
1.1. Charakterystyka stron postępowania i ich sytuacji rodzinnej 203
1.2. Powód, żądania pozwu i jego uzasadnienie 205
1.3. Przebieg postępowania  209
1.3.1. Posiedzenie pojednawcze  209
1.3.2. Zabezpieczenie kosztów utrzymania rodziny na czas postępowania  210
1.3.3. Przeprowadzone dowody 210
1.4. Istotne ustalenia sądu dotyczące przesłanek orzeczenia rozwodu i przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego 210
1.4.1. Rozkład pożycia małżeńskiego 211
1.4.2. Dobro wspólnych małoletnich dzieci  214
2. Rozstrzygnięcia zawarte w wyroku rozwodowym  216
2.1. Wina 216
2.2. Rozstrzygnięcie o mieszkaniu rozwiedzinych małżonków 217
2.3. Władza rodzicielska 217
3. Porównanie głównych przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego oraz rozstrzyg­nięć zawartych w wyrokach orzekających separację i w wyrokach orzekających ozwod, w sprawach, które zostały rozpoczęte na podstawie pozwu o orzeczenie separacji  219
3.1. Przyczyny rozkładu pożycia  219
Wybrane rozstrzygnięcia wyroków orzekających rozwód i wyroków orzekających separację  222
3.2.1. Wina rozkładu pożycia  222
3.2.2. Władza rodzicielska nad wspólnymi dziećmi 223

 

Rozdział 8. Charakterystyka wnioskodawców oraz postępowanie w sprawach 693 o separację w trybie postępowania nieprocesowego  227
1. Charakterystyka wnioskodawców i ich sytuacji rodzinnej  227
1.1. Staż małżeński wnioskodawców 227
1.2. Wiek wnioskodawców 227
1.3. Wykształcenie wnioskodawców  228
1.4. Miejsce zamieszkania i źródła utrzymania wnioskodawców  229
1.5. Poziom dochodów wnioskodawców 231
1.6. Sytuacja rodzinna wnioskodawców  231
1.7. Światopogląd wnioskodawców 232
2. Żądanie orzeczenia separacji w trybie postępowania nieprocesowego 233
2.1. Forma wyrażenia zgodnego żądania orzeczenia separacji  233
2.2. Dodatkowe żądania przedstawione we wniosku o orzeczenie separacji 234
2.3. Uzasadnienie żądania orzeczenia separacji 234
3. Przebieg postępowania 236
3.1. Nakłanianie małżonków do pojednania 236
3.2. Postępowanie dowodowe  236
3.3. Przyczyny rozkładu pożycia małżeńskiego ustalone przez sąd 237
3.4. Wynik postępowania 239
3.5. Szybkość postępowania

 

Rozdział 9. Podsumowanie wyników badania Oceny i wnioski 241
Aneksy. Opisy wybranych spraw o orzeczenie separacji 259
Aneks 1. Separacja wybrana przez powoda z przyczyn światopoglądowych jako środek rozwiązania kryzysowej sytuacji w małżeństwie  261
Aneks 2. Orzeczenie separacji w trybie postępowania procesowego według przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego  264
2.1. Niewierność pozwanego 264
2.2. Nadużywanie alkoholu przez pozwanego 266
2.3. Zmiana wyznania – nowy model życia 268
2.4. Choroba jednego z małżonków jako główna przyczyna rozkładu pożycia małżeńskiego 269
2.5. Dysproporcja wykształcenia małżonków  273
2.6. Długotrwały wyjazd zagraniczny jednego z małżonków 280
Aneks 3. Opisy wybranych spraw o orzeczenie separacji w trybie nieprocesowym według celu wystąpienia o separację  282
3.1. Ułatwienie uzyskiwania indywidualnej pomocy społecznej przez każdego z pozostających w separacji faktycznej bezrobotnych małżonków  282
3.2. Kulturalne rozstanie i uregulowanie sytuacji prawnej  283
Aneks 4. Orzeczenie separacji mimo pierwotnego żądania orzeczenia rozwodu  284
Aneks 5. Orzeczenie rozwodu mimo pierwotnego żądania orzeczenia separacji  291
Aneks 6. Oddalone powództwa o separację 295