Względne zakazy małżeńskie

 

KUP W KSIĘGARNI INTERNETOWEJ

 

SPIS TREŚCI

Wykaz skrótów / 13

 

Wstęp / 17

 

Część 1

Model małżeństwa i rodziny w polskim prawie rodzinnym oraz rola względnych zakazów zawarcia małżeństwa w jego realizacji / 27

 

Rozdział I

Funkcja zakazów względnych zawarcia małżeństwa z punktu widzenia ochrony ustawowego modelu rodziny i małżeństwa / 29

1. Wprowadzenie / 29

2. Model rodziny w prawie prywatnym / 30

2.1. Koncepcja rodziny nuklearnej / 30

2.2. Funkcjonalne definiowanie rodziny nuklearnej / 33

3. Model małżeństwa / 36

3.1. Wpływ koncepcji rodziny nuklearnej na normatywny model małżeństwa / 36

3.2. Podstawowe założenie regulacji instytucji małżeństwa -ochrona rodziny / 38

4. Konstrukcja prawnej możności zawarcia małżeństwa jako przejaw ochrony rodziny / 42

5. Specyfika i funkcje zakazów względnych a model rodziny i małżeństwa / 51

 

Rozdział II

Instytucje prawa rodzinnego służące wykluczeniu zawarcia małżeństwa sprzecznego z modelem ustawowym w zakresie względnych zakazów małżeńskich / 53

1. Wprowadzenie / 53

2. Postępowanie przed kierownikiem USC – zagadnienia ogólne / 54

2.1. Funkcje kierownika USC / 54

2.2. Charakter prawny postępowania przed kierownikiem USC / 57

3. Czynności dokonywane w postępowaniu przed kierownikiem USC – wybrane zagadnienia / 69

3.1. Obowiązek złożenia odpisu aktu urodzenia / 69

3.2. Zapewnienie o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa / 82

4. Postępowania sądowe związane z wykluczeniem występowania

zakazów względnych / 95

4.1. Ogólna charakterystyka postępowań i funkcji sądów / 95

4.2. Postępowanie o rozstrzygnięcie, czy okoliczność przedstawiona przez kierownika USC wyłącza zawarcie małżeństwa / 96

4.3. Postępowanie o rozstrzygnięcie, czy okoliczności przedstawione przez kierownika USC uzasadniają odmowę przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński / 100

5. Konstrukcja względnych zakazów małżeńskich – znaczenie zezwolenia na zawarcie małżeństwa / 102

5.1. Zakres obowiązywania zakazów względnych / 102

5.2. Funkcje sądu w postępowaniu o zezwolenie na zawarcie małżeństwa / 120

 

Część 2

Względne zakazy zawarcia małżeństwa z uwzględnieniem praktyki ich realizowania w orzecznictwie sądowym / 125

 

Rozdział III

Zakaz zawierania małżeństw przez osoby, które nie osiągnęły odpowiedniego wieku / 127

1. Funkcje zakazu wynikającego z braku odpowiedniego wieku w ujęciu historycznym / 127 1.1. Zdolność do zawarcia małżeństwa w dekrecie z dnia 25 września 1945 r. – Prawo małżeńskie / 127

1.2. Zakaz zawierania małżeństw przez osoby małoletnie w kodeksie rodzinnym z 1950 r. / 130

1.3. Zakaz zawierania małżeństw przez kobiety, które nie ukończyły 18 lat, i mężczyzn, którzy nie ukończyli 21 lat, w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym z 1964 r. / 134

1.4. Zakaz zawierania małżeństw przez kobiety i mężczyzn, którzy nie ukończyli 18 lat, po nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z dnia 24 lipca 1998 r. / 139

2. Proceduralne gwarancje przestrzegania zakazu wynikającego z braku osiągnięcia odpowiedniego wieku / 149

3. Zezwolenie na zawarcie małżeństwa kobiecie, która nie ukończyła 18 lat / 150

3.1. Funkcje sądu w postępowaniu / 150

4. Zezwolenie na zawarcie małżeństwa kobiecie, która nie ukończyła 18 lat, w praktyce sądowej / 172

4.1. Uwagi wprowadzające / 172

4.2. Wybrane zagadnienia procesowe / 173

4.3. Podmioty postępowania / 177

4.4. Postępowanie – zagadnienia ogólne / 188

4.5. Postępowanie dowodowe / 189

4.6. Ocena orzecznictwa / 195

5. Podsumowanie i wnioski / 205

 

Rozdział IV

Zakaz zawierania małżeństw przez osoby dotknięte chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym / 210

1. Funkcje zakazu w ujęciu historycznym / 210

1.1. „Zdolność” do zawarcia małżeństwa / 212

1.2. „Zdolność” do założenia rodziny / 213

2. Zakres zakazu / 215

2.1. Pojęcie choroby psychicznej / 216

2.2. Problematyka remisji / 221

2.3. Pojęcie niedorozwoju umysłowego / 224

2.4. Inne zaburzenia psychiczne / 227

3. Materialna konstrukcja zakazu – uwagi podsumowujące / 229

4. Proceduralne gwarancje przestrzegania zakazu wynikającego z choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego / 230 4.1. Uwagi wstępne / 230

4.2. Znaczenie zapewnienia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa / 231

4.3. Zastosowanie postępowania o rozstrzygnięcie wątpliwości kierownika USC dla wykluczenia występowania zakazu wynikającego z choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego / 232

5. Zezwolenie na zawarcie małżeństwa osobie dotkniętej chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym / 235

5.1. Funkcje sądu w postępowaniu / 235

5.2. Materialne przesłanki zezwolenia i ich dowodzenie / 235

6. Model rozwiązań formalnych – uwagi podsumowujące / 244

7. Postępowanie o zezwolenie na zawarcie małżeństwa osobie dotkniętej chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym w praktyce sądowej / 247

7.1. Ogólna charakterystyka badania / 247

7.2. Wybrane zagadnienia procesowe / 249

7.3. Podmioty postępowania / 254

7.4. Postępowanie / 266

7.5. Merytoryczne rozpoznanie spraw i rozstrzygnięcia sądów / 281

7.6. Zawarcie małżeństwa pomimo toczącego się postępowania / 307

8. Podsumowanie i wnioski; porównanie modelu założonego z wynikami badania / 312

 

Rozdział V

Zakaz zawierania małżeństw przez powinowatych w linii prostej / 329

1. Funkcje i zakres zakazu / 329

2. Proceduralne gwarancje przestrzegania zakazu / 332

3. Zezwolenie na zawarcie małżeństwa powinowatym w linii prostej / 335

3.1. Wprowadzenie / 335

3.2. Materialne przesłanki udzielenia zezwolenia / 336

4. Zezwolenie na zawarcie małżeństwa powinowatym w linii prostej w praktyce sądowej / 340

4.1. Ogólna charakterystyka badania / 340

4.2. Opis stanów faktycznych objętych badaniem / 341

4.3. Badanie materialnych przesłanek udzielenia zezwolenia / 350 5. Podsumowanie i wnioski / 353

 

Część 3

Sytuacja demograficzno-społeczna Polski w latach 60. XX w. i obecnie / 359

 

Rozdział VI

Zmiany sytuacji demograficzno-społecznej w okresie po ukształtowaniu się normatywnego modelu małżeństwa / 361

1. Sytuacja społeczno-demograficzna w okresie tworzenia obowiązujących regulacji zakazów małżeńskich / 361

2. Przemiany społeczno-demograficzne w Europie

w drugiej połowie XX w. – teoria drugiego przejścia demograficznego / 367

3. Analiza polskiej sytuacji społeczno-demograficznej pod koniec

XX i na początku XXI w. / 371

3.1. Urodzenia i płodność / 371

3.2. Małżeństwa / 388

3.3. Rozwody / 398

3.4. Kohabitacja i inne formy pożycia pozamałżeńskiego / 403

4. Wnioski z analizy społeczno-demograficznej / 405

 

Zakończenie / 407

 

Bibliografia / 417

 

Orzecznictwo / 435